Xây dựng chương trình đào tạo: việc ít ai muốn nhận

Xây dựng chương trình đào tạo là việc ít ai tự nguyện nhận: nhiều họp, nhiều văn bản, nhiều tranh luận, và kết quả thì mãi vài năm sau mới thấy.

Nhưng nó có hai lý do đáng làm: nó là một mục trong hồ sơ, và quan trọng hơn, nó ảnh hưởng tới hàng nghìn người học trong nhiều năm.

Lưu ý: quy trình xây dựng và phê duyệt chương trình theo quy định hiện hành và quy định riêng của cơ sở — hãy lấy văn bản áp dụng cho bạn.

Vì sao nên tham gia

• Bạn định hình chuyên môn của người học nhiều hơn qua bất kỳ việc nào khác.
• Đây là một mục trong hồ sơ và là mục nhiều người thiếu vì ngại.
• Bạn hiểu toàn cảnh ngành, không chỉ học phần mình dạy.
• Bạn có tiếng nói về hướng phát triển của khoa.
• Nó tạo quan hệ với đồng nghiệp và với các đơn vị bên ngoài.

Bắt đầu từ đầu ra, không từ danh sách môn

Sai lầm phổ biến nhất là bắt đầu bằng việc liệt kê các môn nên có.

Thứ tự đúng:

• Người tốt nghiệp cần làm được gì — cụ thể, quan sát được, không phải các cụm từ chung chung.
• Từ đó suy ra kiến thức và kỹ năng cần có.
• Từ đó mới thiết kế học phần.
• Rồi kiểm tra ngược — mỗi đầu ra được dạy ở đâu và đánh giá ở đâu.

Phép thử: lập bảng đối chiếu đầu ra với học phần. Chỗ trống và chỗ trùng lặp sẽ hiện ra ngay — và cả hai đều là vấn đề thật.

Hỏi bên ngoài

• Hỏi nhà tuyển dụng — họ thấy điểm yếu của người tốt nghiệp rõ hơn ai hết.
• Hỏi cựu sinh viên đang đi làm — họ biết cái gì trong chương trình dùng được và cái gì không.
• Hỏi sinh viên hiện tại về chỗ khó và chỗ trùng lặp.
• Xem chương trình tương tự ở nơi khác để đối chiếu.
• Đưa ý kiến bên ngoài vào thật, không chỉ ghi vào biên bản cho đủ thủ tục.

Các sai lầm thường gặp

• Mỗi giảng viên bảo vệ học phần của mình — kết quả là chương trình phình ra và không ai chịu cắt gì.
• Thêm mà không bớt — chương trình ngày càng nặng qua mỗi lần rà soát.
• Trùng lặp giữa các học phần vì không ai nhìn toàn cảnh.
• Đầu ra viết chung chung tới mức không kiểm tra được.
• Đánh giá không khớp với đầu ra — dạy kỹ năng nhưng thi lý thuyết.
• Không tính tới điều kiện thực tế — thiết bị, số giảng viên, số giờ.
• Sao chép chương trình nơi khác mà không tính tới bối cảnh của mình.

Về khối lượng

Nguyên tắc đáng nhớ: ít nội dung được học kỹ tốt hơn nhiều nội dung được lướt qua.

• Sinh viên có giới hạn về thời gian — thêm nội dung không tự động thêm kiến thức.
• Chừa chỗ cho việc thực hành và làm bài tập lớn.
• Ưu tiên nền tảng — thứ giúp họ tự học phần còn lại trong nhiều năm sau.
• Cắt nội dung đã lỗi thời — đây là phần khó nhất về mặt con người, vì nó luôn là học phần của một ai đó.

Đưa nghiên cứu và thực tiễn vào

• Học phần dạng dự án — sinh viên làm một việc thật từ đầu tới cuối.
• Thực tập có giám sát với đơn vị bên ngoài.
• Bài tập dạng nghiên cứu nhỏ — đây cũng là cách phát hiện người có tố chất.
• Mời người hành nghề tham gia giảng dạy một số nội dung.
• Cập nhật nội dung theo tiến triển của lĩnh vực — nên có cơ chế rà định kỳ, không chờ tới đợt rà soát lớn.

Làm việc trong nhóm xây dựng

• Thống nhất nguyên tắc trước khi bàn chi tiết — nếu không, mọi tranh luận về một học phần cụ thể sẽ không có cơ sở để giải quyết.
• Tách việc quyết định đầu ra khỏi việc phân công dạy — trộn hai việc này là nguồn của phần lớn xung đột.
• Ghi lại lý do các quyết định — vài năm sau sẽ có người hỏi vì sao.
• Đặt hạn cho từng phần — công việc này rất dễ kéo dài vô hạn.

Minh chứng cần giữ

• Quyết định thành lập nhóm xây dựng và vai trò của bạn.
• Biên bản các cuộc họp có ghi phần đóng góp.
• Chương trình đã được phê duyệt và quyết định ban hành.
• Đề cương học phần do bạn xây dựng.
• Tài liệu giảng dạy bạn biên soạn cho chương trình.

Một điều đáng nhớ

Một bài báo được vài chục người đọc. Một chương trình đào tạo định hình nghề nghiệp của hàng nghìn người trong nhiều năm.

Đó là lý do việc này đáng làm tử tế, dù nó là loại công việc không ai nhìn thấy và không ai cảm ơn.

Câu hỏi thường gặp