Giai đoạn sau: chuyển giao mà không biến mất

Ở giai đoạn sau của sự nghiệp, câu hỏi thay đổi: không còn là tôi làm được gì nữa, mà là tôi để lại được gì và chuyển giao thế nào.

Đây là phần ít được chuẩn bị nhất, và làm không tốt thì cả một nhóm nghiên cứu tan sau khi người dẫn dắt rời đi.

Bắt đầu sớm hơn bạn nghĩ

• Chuyển giao là quá trình nhiều năm, không phải một sự kiện.
• Bắt đầu khi bạn còn đủ ảnh hưởng để tạo cơ hội cho người kế nhiệm.
• Đợi tới sát ngày nghỉ là quá muộn — người kế nhiệm cần thời gian xây uy tín riêng.

Chuyển giao nhóm

• Xác định người kế nhiệm và nói rõ với họ.
• Giao dần vai trò — cho họ chủ trì đề tài, dẫn dắt công trình, đại diện nhóm ra ngoài.
• Lùi khỏi vị trí tác giả khi đóng góp của bạn giảm — đây là dấu hiệu rõ nhất của một sự chuyển giao thật.
• Giới thiệu họ với mạng lưới của bạn — đây là tài sản khó xây nhất và dễ chuyển giao nhất.
• Ghi lại quy trình và tri thức của nhóm.
• Rút khỏi việc điều hành hằng ngày khi đã giao — nửa chuyển nửa giữ là tình huống tệ nhất cho cả hai.

Các sai lầm thường gặp

• Không chuẩn bị người kế nhiệm — nhóm tan sau khi bạn rời đi.
• Giữ quyền quyết định trong khi đã tuyên bố chuyển giao.
• Vẫn đứng tên mọi công trình dù không còn tham gia thực chất.
• Không bàn giao dữ liệu và tài liệu — nhóm mất kiến thức tích luỹ nhiều năm.
• Bỏ mặc học viên đang dở — cần thu xếp người tiếp nhận trước.
• Chuyển giao đột ngột vì lý do sức khoẻ mà không có phương án dự phòng nào.

Học viên đang hướng dẫn

Phần cần lo trước tiên:

• Không nhận học viên mới nếu bạn không hướng dẫn được tới khi họ hoàn thành.
• Sắp xếp đồng hướng dẫn sớm cho những người đang làm dở.
• Nói rõ với họ về kế hoạch của bạn — họ có quyền biết để tính.
• Bàn giao đầy đủ cho người tiếp nhận — tình trạng công việc, các vấn đề đang gặp.
• Hoàn tất các bài đang viết cùng họ.

Tiếp tục đóng góp

Rời vị trí điều hành không có nghĩa là dừng lại — và có những việc bạn làm tốt hơn người trẻ:

• Hướng dẫn đồng nghiệp trẻ — chia sẻ kinh nghiệm, đọc bản thảo, góp ý thuyết minh đề tài.
• Viết sách hoặc tổng quan — đòi hỏi cái nhìn toàn cảnh mà chỉ nhiều năm mới có.
• Tham gia hội đồng và làm phản biện.
• Ghi lại lịch sử của lĩnh vực — nhiều chi tiết chỉ người trong cuộc mới biết, và chúng mất đi khi thế hệ đó không còn.
• Tư vấn chính sách khi được mời.
• Phổ biến khoa học — bạn có uy tín và có thời gian.

Giữ vai trò có ích

Ranh giới quan trọng:

• Cho ý kiến khi được hỏi, không can thiệp vào quyết định của người kế nhiệm.
• Ủng hộ công khai các thay đổi họ đưa ra, kể cả khi bạn làm khác.
• Đừng so sánh với thời của bạn — điều kiện đã khác.
• Chấp nhận rằng họ sẽ làm khác bạn — đó là điểm của việc chuyển giao.
• Giữ liên lạc nhưng không thường trực ở nơi làm việc cũ.

Về mặt cá nhân

• Sự chuyển đổi này khó với nhiều người — công việc đã là phần lớn danh tính trong nhiều thập kỷ.
• Chuẩn bị trước về mặt tâm lý, không chỉ về mặt tổ chức.
• Xây các mối quan tâm khác trước khi cần tới chúng.
• Giữ quan hệ với đồng nghiệp — nhiều người thấy mất mát lớn nhất là mất môi trường hằng ngày.
• Nói chuyện với người đã đi qua giai đoạn này.

Một điều đáng nhớ

Thước đo của một sự nghiệp học thuật không nằm ở danh mục công trình — nó nằm ở những người tiếp tục làm việc sau khi bạn dừng.

Vì vậy việc chuyển giao tử tế không phải là kết thúc của đóng góp, mà là phần cuối cùng và quan trọng nhất của nó.

Câu hỏi thường gặp