Tra cứu thông tin về một người: cách kiểm chứng và giới hạn của nó

Có nhiều lý do chính đáng để kiểm chứng thông tin về chức danh của một người: khi tuyển dụng, khi mời hợp tác, khi đọc một phát ngôn chuyên môn, hoặc khi cân nhắc một khoá học.

Việc này làm được và nên làm. Nhưng có cách làm đúng — và có ranh giới nên giữ.

Nguồn chính thức trước tiên

• Danh sách công nhận của cơ quan có thẩm quyền — đây là nguồn có giá trị nhất cho câu hỏi một người có được công nhận đạt chuẩn hay không.
• Trang thông tin của cơ sở nơi người đó công tác — tự gõ địa chỉ, không bấm liên kết được gửi.
• Các hệ thống quản lý thông tin học thuật mà cơ sở công khai.

Lưu ý về giới hạn: danh sách công khai có thể chưa cập nhật, hoặc chỉ bao gồm một số kỳ. Không tìm thấy một cái tên không đủ để kết luận — nó chỉ có nghĩa là bạn chưa tìm thấy trong nguồn đó.

Kiểm chứng công trình

Với nhiều mục đích, công trình nói lên nhiều hơn chức danh:

• Tìm các công bố và xem chúng có thật, có truy cập được không.
• Xem nơi đăng — tạp chí đó có nghiêm túc không, hay thuộc dạng nhận mọi bài.
• Xem vai trò tác giả trong các công trình.
• Xem tính liên tục — hoạt động đều đặn hay dừng từ lâu.
• Xem chuyên môn có khớp với điều người đó đang phát biểu không. Đây là điểm quan trọng nhất trong thực tế: một người có chức danh trong lĩnh vực này không tự động có thẩm quyền chuyên môn ở lĩnh vực khác.

Các dấu hiệu cần chú ý

• Chức danh không nêu rõ do đâu công nhận.
• Chức danh từ tổ chức không phải cơ sở giáo dục được công nhận.
• Tên tổ chức rất giống một cơ sở uy tín.
• Chức danh danh dự hoặc thỉnh giảng được dùng như chức danh chính thức.
• Không tìm được công trình nào tương ứng với chuyên môn được nêu.
• Nhiều chức danh ở nhiều lĩnh vực khác nhau.
• Chức danh xuất hiện chủ yếu trong quảng cáo chứ không trong bối cảnh chuyên môn.

Vì sao điều này quan trọng với người đọc

Bối cảnh thực tế phổ biến nhất: chức danh được dùng để tạo uy tín cho một sản phẩm, một khoá học, hoặc một lời khuyên.

• Kiểm tra chuyên môn có đúng lĩnh vực không — đây là câu hỏi hữu ích nhất.
• Kiểm tra người đó có đang công tác ở nơi được nêu không.
• Với lời khuyên về sức khoẻ, pháp lý hoặc tài chính, chức danh học thuật không thay thế được chứng chỉ hành nghề tương ứng.
• Nội dung vẫn phải tự đứng được — chức danh không làm cho một khẳng định sai trở thành đúng.

Ranh giới nên giữ

Phần quan trọng của bài này:

• Kiểm chứng thông tin nghề nghiệp công khai là chính đáng. Đào sâu vào đời tư thì không.
• Không kết luận vội — thông tin công khai thường không đầy đủ, và có nhiều lý do hợp lý cho một khoảng trống.
• Hỏi trực tiếp là cách tốt nhất khi có thể — người đàng hoàng trả lời được ngay.
• Đừng lan truyền nghi ngờ chưa kiểm chứng — thiệt hại cho một người bị nghi oan là thật và khó sửa.
• Nếu bạn thật sự phát hiện vấn đề, nêu với cơ quan có thẩm quyền theo quy trình, đừng xử lý trên mạng xã hội.
• Phân biệt sai sót với gian dối — thông tin cũ chưa cập nhật khác hẳn khai man.

Nếu bạn là người bị nêu vấn đề

• Trả lời rõ ràng bằng chứng cứ — giấy tờ công nhận, danh mục công trình.
• Nếu có sai sót trong cách bạn tự giới thiệu, sửa ngay — nhiều trường hợp là do thông tin cũ trên một trang nào đó.
• Giữ thông tin của bạn cập nhật ở các nơi công khai — đây là cách phòng tốt nhất.
• Nêu rõ chức danh của bạn thuộc lĩnh vực nào khi phát biểu ngoài chuyên môn hẹp.

Với người có chức danh

Vài nguyên tắc giúp tránh hiểu lầm:

• Nêu rõ nguồn công nhận và lĩnh vực khi tự giới thiệu.
• Phân biệt rõ chức danh chính thức với các danh hiệu khác bạn có.
• Khi phát biểu ngoài chuyên môn, nói rõ đó là ý kiến cá nhân.
• Cẩn trọng khi cho mượn tên cho sản phẩm hoặc dịch vụ — uy tín xây nhiều năm và mất rất nhanh.

Một điều đáng nhớ

Chức danh là một thông tin hữu ích nhưng nó không thay thế được việc đánh giá nội dung.

Với phần lớn tình huống thực tế, câu hỏi hữu ích nhất không phải người này có chức danh gì — mà là chuyên môn của họ có đúng với điều họ đang nói hay không, và điều họ nói có đứng vững không.

Câu hỏi thường gặp