Năm năm đầu: các quyết định định hình phần còn lại

Vài năm đầu sau khi vào làm ở một cơ sở đào tạo là giai đoạn ít áp lực rõ ràng nhất — chưa ai đòi hồ sơ chức danh, chưa có nhiều trách nhiệm quản lý.

Nhưng đây lại là lúc các quyết định có ảnh hưởng dài nhất được đưa ra, thường là không có ý thức.

Bốn quyết định quan trọng nhất

Một: chọn hướng nghiên cứu của riêng mình.

• Nhiều người tiếp tục đúng đề tài luận án nhiều năm — an toàn nhưng không tách được khỏi người hướng dẫn cũ.
• Cần một hướng mà bạn là người dẫn dắt, không phải người tiếp nối.
• Hướng đó nên đủ rộng để làm nhiều năm, đủ hẹp để bạn thành người biết rõ nhất.

Hai: bắt đầu nhận hướng dẫn học viên sớm.

• Đây là mục cần nhiều năm nhất và nhiều người bắt đầu quá muộn.
• Bắt đầu từ đồng hướng dẫn hoặc từ khoá luận bậc thấp hơn.

Ba: vào hệ thống đề tài.

• Tham gia đề tài của người khác để học quy trình.
• Chủ trì một đề tài nhỏ càng sớm càng tốt.

Bốn: lập hệ thống lưu minh chứng.

• Tốn một buổi để thiết lập, tiết kiệm nhiều tháng về sau.
• Xem bài riêng về minh chứng trên trang.

Các sai lầm phổ biến

• Nhận quá nhiều giờ dạy — dễ nói có, và rồi không còn thời gian cho việc khác. Đây là sai lầm số một của giai đoạn này.
• Nhận mọi việc được giao vì là người mới — bạn sẽ là người được giao mọi việc trong nhiều năm.
• Chờ có điều kiện tốt hơn mới bắt đầu nghiên cứu — điều kiện không tự tốt lên.
• Không đọc quy định về chức danh vì thấy còn xa.
• Làm một mình — không xây quan hệ hợp tác nào.
• Không lưu minh chứng cho các năm đầu — và đây chính là các năm khó xin lại giấy tờ nhất.

Học cách từ chối

Kỹ năng quan trọng nhất và khó nhất của giai đoạn này:

• Từ chối lịch sự nhưng rõ ràng — nêu bạn đang tập trung vào việc gì.
• Đề xuất phương án khác — làm phần nhỏ hơn, hoặc giới thiệu người phù hợp.
• Nhận có chọn lọc — chọn việc gắn với hướng của bạn hoặc mở ra quan hệ có ích.
• Nhớ rằng người luôn nhận việc không được đánh giá cao hơn — họ chỉ được giao nhiều hơn.
• Hỏi người đi trước cách họ xử lý — phần lớn đều từng ở tình huống này.

Tìm người dẫn dắt

• Tìm một hoặc vài người đi trước bạn tin và hỏi được — không nhất thiết trong cùng bộ môn.
• Hỏi cụ thể — họ chọn hướng thế nào, họ xin đề tài đầu tiên ra sao, họ tránh việc gì.
• Xin họ đọc bản thảo hoặc thuyết minh đề tài của bạn.
• Người ở cơ sở khác cũng được — đôi khi còn thẳng thắn hơn.
• Kết nối với người cùng lứa — họ đang gặp đúng vấn đề của bạn.

Xây nền cho công bố

• Hoàn tất các bài từ luận án trong hai năm đầu — càng để lâu càng không bao giờ xong.
• Bắt đầu chuỗi công bố của hướng mới song song.
• Nhắm nơi đăng phù hợp trong ngành, đừng chọn nơi dễ.
• Đặt nhịp đều thay vì dồn — hồ sơ có nhịp đều thể hiện hoạt động liên tục.
• Nhận phản biện để học cách người khác đánh giá.

Về mặt con người

• Giai đoạn này dễ cô đơn — bạn không còn là học viên, chưa là người có vị trí.
• So sánh với người khác là bẫy — mỗi người có xuất phát và điều kiện khác nhau.
• Tiến độ chậm hơn kỳ vọng là bình thường — phần lớn người mất vài năm mới ổn định.
• Giữ sức khoẻ và các quan hệ ngoài công việc — đây là chặng dài, không phải nước rút.

Việc nên làm trong tháng này

Nếu bạn đang ở giai đoạn này, bốn việc cụ thể:

• Đọc quy định về chức danh và đối chiếu với tình trạng của bạn — kể cả khi còn rất xa.
• Lập thư mục lưu minh chứng và bỏ vào những gì bạn đã có.
• Hỏi bộ phận đào tạo về điều kiện để được nhận hướng dẫn.
• Hỏi phòng khoa học về các chương trình đề tài đang mở.

Một điều đáng nhớ

Trong giai đoạn này không có ngày nào quyết định, và cũng không ai nhắc bạn.

Nhưng năm năm sau, người đã chọn một hướng, đã nhận học viên đầu tiên, đã chủ trì một đề tài nhỏ và đã lưu minh chứng — ở một vị trí rất khác so với người cũng chăm chỉ như vậy nhưng làm những việc được giao.

Câu hỏi thường gặp